Investitor, opština, međunarodna institucija, projektant i banka ne dolaze sa istim problemom. Ali svaki od njih dolazi sa projektom koji mora proći kroz isti niz preduslova: planski osnov, imovinske odnose, ekološke uslove, finansijsku konstrukciju i dozvole.
Problem je vrijeme.
Kapacitet pripreme — novac često postoji, ali dokumentacija ne stiže.
Dokumentacija koju može prihvatiti.
Ekspertiza koju njegov biro ne drži interno.
Procjena rizika koju mora imati, a nema je u svom sastavu.
Različita pitanja, isti izvor: da li je projekat pripremljen ili nije. Ne mijenjamo sistem po klijentu — mijenja se samo mjesto na kojem klijent u njega ulazi i dokle ga vodimo.
Svaka grupa dolazi sa svojim problemom. Izaberite onu u kojoj se prepoznajete i vidjećete gdje počinje razgovor.
Opštine, ministarstva, uprave, agencije, javna preduzeća i privredna društva u državnom vlasništvu. Kapitalni budžeti se ne realizuju u planiranom obimu, sredstva se prenose iz godine u godinu, a dio projekata iz planskog ciklusa nikada ne počne; ne zato što nema ideja ni sredstava, nego zato što preduslovi nisu riješeni na vrijeme. Zato ne dolazimo sa katalogom usluga, nego sa analizom vaših dokumenata. Odatle dalje: planska dokumentacija, procjene uticaja, energetska efikasnost, priprema projekata za fondove i izgradnja javnih objekata kroz našu, ili neku drugu izvođačku jedinicu.
Developeri, hotelijeri, industrija, agrobiznis i logistika. Problem gotovo nikad nije sama ideja nego vrijeme: zemljište se kupi pa se ispostavi da planski osnov ne dozvoljava namjenu, projekat se nacrta pa se u postupku procjene uticaja traži izmjena koja mijenja koncept, kredit se obezbijedi pa banka zatraži ESG dokumentaciju koje nema. Mi ulazimo prije toga — provjeravamo šta lokacija dozvoljava i pod kojim uslovima, vodimo projekat kroz dozvole i finansijsku konstrukciju, a kroz ETG ga i izvodimo. Jedan sagovornik od lokacije do ključa, sa rješenjima koja su jeftinija kroz vijek objekta i podobna za zelene izvore finansiranja.
Fondovi, međunarodne finansijske institucije, donatorski programi, razvojne agencije i naučne institucije. Kriterijumi i sredstva postoje; ono što nedostaje je projekat koji u te kriterijume ulazi. Bez studije izvodljivosti, procjene uticaja na životnu sredinu, ESG okvira, dokaza o usklađenosti sa načelom „ne čini bitnu štetu“ i procjene klimatske otpornosti, projekat se ne može finansirati ni kada je potreban i opravdan. Mi smo lokalna strana koja projekat dovodi na taj nivo i vodi ga kroz procedure, uključujući analizu zatečenog stanja, programe praćenja i izvještavanje prema donatoru. Kada pravila to traže, ulogu biramo unaprijed — pripremna strana ili izvođač, nikada oboje.
Projektantski, arhitektonski i urbanistički biroi i građevinske kompanije. Procjena uticaja na životnu sredinu, strateška procjena i ocjena prihvatljivosti za ekološku mrežu uslov su da projekat prođe postupak, a većina biroa tu ekspertizu ne drži interno jer je ne koristi dovoljno često. Rezultat je pogađanje za svaki projekat i rizik da dokumentacija padne pred nadležnim organom, što naručilac vidi kao kašnjenje biroa. Umjesto toga predlažemo okvirni sporazum: obim i cjenovnik dogovore se jednom, a za pojedinačan projekat ostaje samo narudžba i rok. Ne projektujemo umjesto vas i ne preuzimamo vaše naručioce.
Poslovne banke i razvojni fondovi. Banka koja finansira investicioni projekat mora ocijeniti njegove ekološke i socijalne rizike, a tu ekspertizu po pravilu ne drži u svom sastavu. Slično je i sa zelenim kreditnim linijama, jer one traže dokaz: energetski pasoš, izračun uštede, prihvatljive mjere, koji klijent obično ne donosi sam, pa linija ostaje neiskorišćena i kada za nju ima tražnje. Radimo procjenu za pojedinačan projekat, ulazimo na liste konsultanata koje banka preporučuje svojim klijentima, i sa bankom razvijamo zajedničke proizvode sa stručnim utemeljenjem.
Privatni investitor nas najčešće zove na samom početku, kada još bira lokaciju, i ostajemo do predaje objekta. Javni sektor ulazi korak kasnije, kada projekat postoji u planu i treba ga pripremiti. Institucije i fondovi uključuju se u sredini, oko dozvola, ESG-a i finansiranja. Projektanti i izvođači traže nas za regulatorni dio i tehnička rješenja. Banke nas angažuju najuže, za procjenu rizika i provjeru bankabilnosti.
Faze su iste za svaki projekat. Razlikuje se samo to u kojoj fazi klijent dolazi i dokle ga vodimo.
Različiti konteksti. Ista logika razvoja. Jedan partner od ideje do realizacije.
Ako znate kojoj grupi pripadate, znate i gdje počinje razgovor. Ako nijeste sigurni, to je najčešće znak da je potrebna procjena.
